สวัสดีครับ พบกันเดือยสิงหาคม เป็นเดือนที่สำคัญเดือนหนึ่ง ซึ่งเป็นเดือนที่มีวันแม่แห่งชาติ วันเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระบรมราชินีนาถ เราเหล่าลูกหรือบางท่านเป็นเหล่าแม่ มาทำอาหารทานในครอบครัวสร้างความอบอุ่นสร้างความรักในครอบครัวกัน นะครับ อ่านซึ่งเป็นภูมิปัญญาของชาวเหนือเราที่จะแนะนำในวันนี้ คือ น้ำพริกจี้กุ่ง หรือน้ำพริกจิกุ่ง ซึ้งเป็นน้ำพริกที่มีลักษณะค่อนข้างแห้งถึง พริกที่นิยมใช้คือ พริกหนุ่ม จะใช้จิกุ่งต้มหรือย่างไฟก็ได้ (สุมาลี ทะบุญ, สัมภาษณ์, 27 มิถุนายน 2550)
พอพูดถึงน้ำพริกจิกุ่งก็ต้องมาทำความรู้จักเจ้าจิกุ่ง กันก่อนจะนำมาทำน้ำพริก ผมรู้จักครั้งแรกจำได้ว่าสมัยเด็ก ในสวนผักข้างบ้านของคุณตาและคุณยายของผมที่จังหวัดแพร่ ผมได้ยินเสียงร้องของแมลงชนิดหนึ่งคล้ายๆของจิ้งหรีด ผมถ้าตาว่าเสียงจิ้งหรีดหรือเปล่าตาบอกว่าไม่ใช่ มันคือจิกุ่ง พรุ่งนี้จะพาไปขุดกัน วันรุ่งขึ้นคุณตานำจอบ มาให้แล้วเดินไปที่สวน แล้วมองหาอะไรสักอย่างบนพื้น ผมสงสัยหาอะไรอยู่พอดีมองเห็นขี้ดินกองอยู่บนปากรู้รู้ใหญ่ประมาณนิ้วหัวแม่มือ คุณตาเริ่มขุดขุดได้สักพักก็เจอจิ้งหรีดขนาดใหญ่ กระโดดขึ้นมา พอจับได้ผมบอกจิ้งหรีดยักษ์ แต่คุณตาบอกว่านี้ละจิกุ่ง มันตัวใหญ่มาก นี้เป็นครั้งแรกที่ผมรู้จักกับจิกุ่ง
ชื่อเป็นทางการที่เรียกกัน จิกุ่งหรือจิ้งโกร่ง เป็นแมลงวงค์เดียวกันกับจิ้งหรีด ( Family Gryllidae) อยู่ในอันดับอาร์ทอพเตรา (Order Orthoptera) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Brachytrupes portentosus Licht. บางแห่งเรียกจิ้งโกร่งว่า จิ้งหรีดโกร่ง จิ้งหรีดโป่ง ทั้งนี้เนื่องจากว่าเป็น จิ้งหรีดขนาดใหญ่กว่าจิ้งหรีดทั่วไป คือมีลำตัวยาว ๔.๕ ซม. กว้าง ๑ ซม. จิกุ่งมีสีน้ำตาลตลอด เป็นแมลงกินพืชและผักต่างๆ อาศัยอยู่ในดิน โดยขุดรูอยู่ ออกหากินในเวลากลางคืน (โครงการพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
สื่อปฏิสัมพันธ์วัฒนธรรมของชาติ)
หลังจากรู้จักเจ้าจิกุ่งกันแล้ว มารู้จักวิธีทำ น้ำพริกจิกุ่ง
ส่วนผสม
1. จี้กุ่งต้ม 7 ตัว
2. พริกหนุ่มย่างไฟ 7 เม็ด
3. กระเทียมย่างไฟ 10 กลีบ
4. หอมแดงย่างไฟ 5 หัว
5. เกลือ 1/2 ช้อนชา
วิธีทำ
1. ย่างพริกหนุ่ม หอมแดง และกระเทียมให้สุก แกะเปลือกออก พักไว้
2. โขลกเกลือ หอมแดง กระเทียม และพริกหนุ่ม รวมกันให้ละเอียด
3. ใส่จี้กุ่งต้ม โขลกคนให้เข้ากัน
เคล็ดไม่ลับ
ก่อนต้มต้องนำจิกุ่ง ไปเอาใส่และขี้ออกก่อน
ประโชนย์ทางอาหาร
จิกุ่ง มีโปรตีนสูงถึง 12 % สามารถน้ำมาปรุงอาหารได้หลายอย่าง เช่น น้ำพริกนรก หรือนำไป ทอดในตลาดตกตัวละ 1.50 – 2.00 บาท จับหาจิกุ่ง คือ ช่วงเดือนสิงหาคม ถึง พฤศจิกายน
